引力波天文系列文章将介绍引力波能观测到什么,如何观测,以及基本的数据分析方法。侧重于引力波的空间探测和分析,但核心的测量原理、仪器响应以及数据分析方法基本都是通用的。
本文首先介绍引力波能观测什么,即常见的科学目标。
基本科学目标
Space Detectors of GW( Fulvio Ricci , Massimo Bassan)
爆发源:大质量双黑洞并和MB
连续源:双中子星、双白矮星、恒星级双黑洞、极端质量比旋近
随机背景:双白矮星背景、宇宙学背景
规范投影
取坐标轴z z z 方向沿波源传播方向为k ^ \hat{k} k ^ ,x , y x, y x , y 沿+ + + 模式伸缩方向,
TT规范下的引力波,可由h μ ν h_{\mu\nu} h μ ν 的空间分量投影得到
h i j T T = Λ i j , k l h k l = Λ i j , k l h ˉ k l h_{ij}^{TT} = \Lambda_{ij,kl} h_{kl} = \Lambda_{ij,kl} \bar{h}_{kl}
h i j T T = Λ i j , k l h k l = Λ i j , k l h ˉ k l
g μ ν = η μ ν + h μ ν , h = η μ ν h μ ν , h ˉ μ ν = h μ ν − 1 2 η μ ν h g_{\mu\nu} = \eta_{\mu\nu} + h_{\mu\nu}, ~~~ h = \eta^{\mu\nu}h_{\mu\nu}, ~~~ \bar{h}_{\mu\nu} = h_{\mu\nu} - \frac{1}{2}\eta_{\mu\nu}h
g μ ν = η μ ν + h μ ν , h = η μ ν h μ ν , h ˉ μ ν = h μ ν − 2 1 η μ ν h
在波源参考系中,偏振方向如何确定?
Λ a b , c d ( k ^ ) = δ a c δ b d − 1 2 δ a b δ c d − ( k a k c δ b d − k b k d δ a c ) + 1 2 ( k a k b δ c d + k c k d δ a b ) + 1 2 k a k b k c k d \Lambda_{ab, cd}(\hat{k}) = \delta_{ac}\delta_{bd} - \frac{1}{2}\delta_{ab}\delta_{cd} - (k_{a}k_{c}\delta_{bd} - k_{b}k_{d}\delta_{ac}) + \frac{1}{2}(k_{a}k_{b}\delta_{cd} + k_{c}k_{d}\delta_{ab}) + \frac{1}{2}k_{a}k_{b}k_{c}k_{d}
Λ a b , c d ( k ^ ) = δ a c δ b d − 2 1 δ a b δ c d − ( k a k c δ b d − k b k d δ a c ) + 2 1 ( k a k b δ c d + k c k d δ a b ) + 2 1 k a k b k c k d
虽然计算波源参考系的波形时,标架可以任意取!对于致密双星系统,z z z 方向通常沿轨道角动量方向,x , y x, y x , y
但得到的TT规范下的波形是经过投影的,即要经过坐标系变换,变换后的坐标系才是真正从数据中反推出的波源参考系的标架。
对于沿z z z 方向传播的引力波,在一般的任意x y xy x y 坐标方向下:
h ˉ c d = 1 r 2 G c 4 M ¨ c d , h a b T T = Λ a b , c d h ˉ c d \bar{h}_{cd} = \frac{1}{r}\frac{2G}{c^4}\ddot{M}_{cd}, ~~~~~ h_{ab}^{TT} = \Lambda_{ab,cd} \bar{h}_{cd}
h ˉ c d = r 1 c 4 2 G M ¨ c d , h a b T T = Λ a b , c d h ˉ c d
M c d {M}_{cd} M c d 是能量密度 T 00 / c T^{00}/c T 0 0 / c 的二阶矩,在弱场、低速近似下等于质量的密度ρ \rho ρ ,从而M c d = ∫ d 3 x ⃗ ρ ( t , x ⃗ ) x a x b M_{cd} = \displaystyle \int d^3\vec{x} \rho(t, \vec{x}) x_a x_b M c d = ∫ d 3 x ρ ( t , x ) x a x b 。质量四极矩定义为质量(密度)二阶矩的无迹分量,考虑到无迹的投影算符,最终只有这部分会贡献到TT规范下的引力波。物理上,质量二阶矩包含物质的对称和非对称分布贡献,四极矩则只反映质量的非对称分布。对于沿z z z 方向 传播的引力波信号,投影到TT规范下有:
h + = 1 r G c 4 ( M ¨ 11 − M ¨ 22 ) h × = 2 r G c 4 M ¨ 12 \begin{aligned}
h_{+} &= \frac{1}{r}\frac{G}{c^4}\left(\ddot{M}_{11} - \ddot{M}_{22}\right)\\
h_{\times} &= \frac{2}{r}\frac{G}{c^4}\ddot{M}_{12}
\end{aligned} h + h × = r 1 c 4 G ( M ¨ 1 1 − M ¨ 2 2 ) = r 2 c 4 G M ¨ 1 2
这里M a b M_{ab} M a b 定义在投影前的任意坐标下。
投影到TT规范后,指标a b ab a b ,即x , y x, y x , y 方向是与+ + + 极化模式方向一致的!如果x , y x, y x , y 绕z z z 轴转ϕ \phi ϕ 角,则将引入偏振角
结论:经过TT规范投影后,在波源参考系中,对z z z 方向传播的引力波,+ + + 模式偏振方向与x , y x,y x , y 坐标轴一致。其它任意方向,+ + + 偏振模式沿球坐标的经纬线方向!
对于一般方向传播的引力波,可以通过坐标系旋转得到,此时+ + + 偏振方向
对于沿z z z 方向震荡的质量,
双星旋近
对于圆轨道双星系统,取轨道平面为 x y xy x y 平面,质心坐标系下的等效单体(equivalent one-body)或相对坐标下:
x 1 ( t ) = R cos ϕ s ( t ) x 2 ( t ) = R sin ϕ s ( t ) x 3 ( t ) = 0 → M i j = μ x i x j M 11 = μ R 2 1 + cos 2 ϕ s ( t ) 2 M 22 = μ R 2 1 − cos 2 ϕ s ( t ) 2 M 12 = μ R 2 1 2 sin 2 ϕ s ( t ) → ϕ ¨ ≪ ϕ ˙ 2 ϕ ≡ 2 ϕ s M ¨ 11 = − 1 2 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) M ¨ 22 = 1 2 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) M ¨ 12 = − 1 2 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) sin ϕ ( t ) \footnotesize \begin{aligned}
x_1(t) &= R \cos \phi_s (t)\\
x_2(t) &= R \sin \phi_s (t) \\
x_3(t) &= 0
\end{aligned}
~\xrightarrow{M_{ij} = \mu x_i x_j}~
\begin{aligned}
M_{11} &= \mu R^2 \frac{1+\cos 2\phi_s (t)}{2}\\
M_{22} &= \mu R^2 \frac{1-\cos 2\phi_s (t)}{2}\\
M_{12} &= \mu R^2 \frac{1}{2} \sin 2\phi_s (t)
\end{aligned}
~\xrightarrow[\ddot{\phi} \ll \dot{\phi}^2]{\phi \equiv 2\phi_s}~
\begin{aligned}
\ddot{M}_{11} &= -\frac{1}{2} \mu R^2 \dot{\phi}^2 (t)\cos \phi (t)\\
\ddot{M}_{22} &= \frac{1}{2} \mu R^2 \dot{\phi}^2 (t)\cos \phi (t)\\
\ddot{M}_{12} &= -\frac{1}{2} \mu R^2 \dot{\phi}^2 (t)\sin \phi (t)
\end{aligned} x 1 ( t ) x 2 ( t ) x 3 ( t ) = R cos ϕ s ( t ) = R sin ϕ s ( t ) = 0 M i j = μ x i x j M 1 1 M 2 2 M 1 2 = μ R 2 2 1 + cos 2 ϕ s ( t ) = μ R 2 2 1 − cos 2 ϕ s ( t ) = μ R 2 2 1 sin 2 ϕ s ( t ) ϕ ≡ 2 ϕ s ϕ ¨ ≪ ϕ ˙ 2 M ¨ 1 1 M ¨ 2 2 M ¨ 1 2 = − 2 1 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) = 2 1 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) = − 2 1 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) sin ϕ ( t )
其中R R R 为相对坐标系下的轨道半径(双星间距离),μ = m 1 m 2 M \mu=\frac{m_1 m_2}{M} μ = M m 1 m 2 为约化质量。ϕ s \phi_s ϕ s 为轨道相位,ϕ = 2 ϕ s \phi=2\phi_s ϕ = 2 ϕ s 。这里假设 ϕ ¨ ≪ ϕ ˙ 2 \ddot{\phi} \ll \dot{\phi}^2 ϕ ¨ ≪ ϕ ˙ 2 ,忽略了 ϕ ¨ \ddot{\phi} ϕ ¨ 项。由前面规范投影结果,沿 z z z 方向传播的引力波在TT规范下为:
h + = 1 r G c 4 ( M ¨ 11 − M ¨ 22 ) = − 1 r G c 4 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) = − h 0 cos ϕ ( t ) h × = 2 r G c 4 M ¨ 12 = − 1 r G c 4 μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) sin ϕ ( t ) = − h 0 sin ϕ ( t ) \begin{aligned}
h_+ &= \frac{1}{r} \frac{G}{c^4} (\ddot{M}_{11} - \ddot{M}_{22}) = -\frac{1}{r} \frac{G}{c^4} \mu R^2 \dot{\phi}^2 (t)\cos \phi (t) = -h_0 \cos \phi (t)\\
h_\times &= \frac{2}{r} \frac{G}{c^4} \ddot{M}_{12} = -\frac{1}{r} \frac{G}{c^4} \mu R^2 \dot{\phi}^2 (t)\sin \phi (t) = - h_0 \sin \phi (t)
\end{aligned} h + h × = r 1 c 4 G ( M ¨ 1 1 − M ¨ 2 2 ) = − r 1 c 4 G μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) cos ϕ ( t ) = − h 0 cos ϕ ( t ) = r 2 c 4 G M ¨ 1 2 = − r 1 c 4 G μ R 2 ϕ ˙ 2 ( t ) sin ϕ ( t ) = − h 0 sin ϕ ( t )
+ + + 与 × {\times} × 模式相位相差 π 2 \bm{\frac{\pi}{2}} 2 π ,且引力波相位为轨道相位2倍ϕ = 2 ϕ s \phi=2\phi_s ϕ = 2 ϕ s ,频率对应也是轨道频率的2倍。注意,这里负号可通过重新选择时间(相位)起点吸收,ϕ ( t ) → ϕ ( t ) + π \phi(t) \rightarrow \phi(t)+\pi ϕ ( t ) → ϕ ( t ) + π 即可。对于振幅h 0 h_0 h 0 ,引入M c ≡ μ 3 / 5 M 2 / 5 M_c \equiv \mu^{3/5} M^{2/5} M c ≡ μ 3 / 5 M 2 / 5 ,考虑到开普勒轨道R ω s 2 = G M R 2 R \omega^2_s = \frac{G M}{R^2} R ω s 2 = R 2 G M :
h 0 = 1 r G c 4 μ R 2 ω g w 2 = 1 r G c 4 μ ( 4 G M ω g w ) 2 / 3 = c r ( G M c c 3 ) 5 / 3 ( 8 π f g w ) 2 / 3 h_0 = \frac{1}{r} \frac{G}{c^4} \mu R^2 \omega_{\rm gw}^2 = \frac{1}{r} \frac{G}{c^4} \mu (4G M \omega_{\rm gw})^{2/3} = \frac{c}{r}\left(\frac{G M_c}{c^3}\right)^{5/3}\left(8 \pi f_{\rm gw}\right)^{2/3}
h 0 = r 1 c 4 G μ R 2 ω g w 2 = r 1 c 4 G μ ( 4 G M ω g w ) 2 / 3 = r c ( c 3 G M c ) 5 / 3 ( 8 π f g w ) 2 / 3
一般地,对于任意方向θ , φ \theta, \varphi θ , φ (波源参考系)
h + ( t ; θ , ϕ ) = h 0 ( t ) 1 + cos 2 θ 2 cos [ ϕ ( t ) + 2 φ ] h × ( t ; θ , ϕ ) = h 0 ( t ) cos θ sin [ ϕ ( t ) + 2 φ ] \begin{aligned}
h_+(t; \theta, \phi) &= h_0(t) \frac{1+\cos^2\theta}{2} \cos[\phi(t) + 2\varphi]\\
h_\times(t; \theta, \phi) &= h_0(t) \cos\theta \sin[\phi(t) + 2\varphi]
\end{aligned} h + ( t ; θ , ϕ ) h × ( t ; θ , ϕ ) = h 0 ( t ) 2 1 + cos 2 θ cos [ ϕ ( t ) + 2 φ ] = h 0 ( t ) cos θ sin [ ϕ ( t ) + 2 φ ]
这里φ \varphi φ 角同样可通过选择合适的时间起点消除,相当于在波源参考系中将指向观测者的方向作为φ \varphi φ 的起始方向。对于观测者而言,所接收到的只有 沿视线方向传播的引力波,此时θ \theta θ 角对应轨道轴向与视线方向夹角(轨道平面相对天球面倾角)ι \iota ι 。最终对于观测者而言,接收到的引力波:
h + ( t ) = h 0 ( t r e t ) 1 + cos 2 ι 2 cos [ ϕ ( t r e t ) ] h × ( t ) = h 0 ( t r e t ) cos ι sin [ ϕ ( t r e t ) ] \begin{aligned}
h_+(t) &= h_0(t_{\rm ret}) \frac{1+\cos^2\iota}{2} \cos\left[\phi(t_{\rm ret})\right]\\
h_\times(t) &= h_0(t_{\rm ret}) \cos\iota \sin\left[\phi(t_{\rm ret})\right]\\
\end{aligned} h + ( t ) h × ( t ) = h 0 ( t r e t ) 2 1 + cos 2 ι cos [ ϕ ( t r e t ) ] = h 0 ( t r e t ) cos ι sin [ ϕ ( t r e t ) ]
其中t r e t = t − d L c t_{\rm ret} = t - \frac{d_L}{c} t r e t = t − c d L 为延迟时间。当视线方向与轨道平面平行,ι = π 2 \iota=\frac{\pi}{2} ι = 2 π ,此时h × h_\times h × 分量为0,对应于电磁波的线偏振 。当视线方向与轨道平面垂直,ι = 0 , π \iota=0, \pi ι = 0 , π ,此时h + , h × h_+, h_\times h + , h × 分量振幅相等,同时考虑到两种模式相位不同,对应电磁波的圆偏振 。一般情况下,h + , h × h_+, h_\times h + , h × 振幅不等,引力波为椭圆偏振 ,两种偏振振幅相对大小,对应于轴比(axial ratio),完全由轨道倾角决定∣ 1 + cos 2 ι 2 cos ι ∣ \left|\frac{1+\cos^2\iota}{2\cos\iota}\right| ∣ ∣ ∣ ∣ 2 c o s ι 1 + c o s 2 ι ∣ ∣ ∣ ∣ 。注意∣ 1 + cos 2 ι 2 cos ι ∣ = 1 + ( sin ι tan ι 2 ) 2 ≥ 1 |\frac{1+\cos^2\iota}{2\cos\iota}| =\small\sqrt{1+\left(\frac{\sin\iota\tan\iota}{2}\right)^2} \ge 1 ∣ 2 c o s ι 1 + c o s 2 ι ∣ = 1 + ( 2 s i n ι t a n ι ) 2 ≥ 1 ,即+ + + 模式振幅始终比× \times × 模式大。此外,由于+ + + 分量相位比× \times × 分量相位延迟π 2 \frac{\pi}{2} 2 π ,从观测者指向波源,椭圆偏振为逆时针/左手 ?。注意,当轴向
粒子物理约的定,左右手基于自旋方向与传播方向定义,以传播方向为轴向,
因此看向波源时逆时针旋转对应右手,而IAU的约定是基于面对波源的旋转方向与指向波源的轴向,因此逆时针旋转对应左手。虽然都是以看向波源时的旋转方向为基准,但轴向刚好相反。
粒子物理左右手是以传播方向为轴向,IAU则是以看向波源的视线方向(传播的反方向)为轴向。幅角定义IAU是逆时针旋转,CMB中则通常用顺时针旋转。
clockwise or right-handed circular polarization (RHCP) in which the electric field vector rotates in a right-hand sense with respect to the direction of propagation
counter-clockwise or left-handed circular polarization (LHCP) in which the vector rotates in a left-hand sense.
逆时针/左手
考虑到引力波在膨胀宇宙中的传播,
h 0 ( t ) = c d L ( G M c c 3 ) 5 / 3 [ 8 π f ( t ) ] 2 / 3 h_0(t) = \frac{c}{d_L}\left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/3}\bigl[8 \pi f(t)\bigr]^{2/3}
h 0 ( t ) = d L c ( c 3 G M c ) 5 / 3 [ 8 π f ( t ) ] 2 / 3
这里f = 1 1 + z f G W f = \frac{1}{1+z}f_{\rm\tiny GW} f = 1 + z 1 f G W 为包含了红移的引力波观测频率 ,d L d_L d L 为波源的光度距离, M c = ( 1 + z ) M c \mathcal{M}_c=(1+z)M_c M c = ( 1 + z ) M c 为考虑了红移的啁啾质量。
演化波形
引力波所携带的能动张量 t μ ν = c 2 32 π G ⟨ ∂ μ h ˙ α β ∂ ν h ˙ α β ⟩ t^{\mu\nu} = \frac{c^2}{32\pi G} \langle \partial_\mu\dot{h}_{\alpha\beta} \partial_\nu\dot{h}^{\alpha\beta}\rangle t μ ν = 3 2 π G c 2 ⟨ ∂ μ h ˙ α β ∂ ν h ˙ α β ⟩ ,其中能量密度
t 00 = c 2 32 π G ⟨ h ˙ i j h ˙ i j ⟩ = c 2 16 π G ⟨ h ˙ + 2 + h ˙ × 2 ⟩ t^{00} = \frac{c^2}{32\pi G}\left\langle \dot{h}_{ij} \dot{h}^{ij}\right\rangle = \frac{c^2}{16\pi G}\left\langle \dot{h}_+^2 + \dot{h}_\times^2\right\rangle
t 0 0 = 3 2 π G c 2 ⟨ h ˙ i j h ˙ i j ⟩ = 1 6 π G c 2 ⟨ h ˙ + 2 + h ˙ × 2 ⟩
远离波源时,由能量守恒,引力波辐射的径向能流密度就等于c t 00 c t^{00} c t 0 0 ,从而辐射功率
P = ∫ d A c t 00 = c 3 16 π G ∫ r 2 d Ω ⟨ h ˙ + 2 + h ˙ × 2 ⟩ P = \int dA ~ c t^{00} = \frac{c^3}{16\pi G} \int r^2 d\Omega \left\langle \dot{h}_+^2 + \dot{h}_\times^2\right\rangle
P = ∫ d A c t 0 0 = 1 6 π G c 3 ∫ r 2 d Ω ⟨ h ˙ + 2 + h ˙ × 2 ⟩
代入双星引力波信号h + ( t ; θ , φ ) , h × ( t ; θ , φ ) h_+(t; \theta,\varphi), h_\times(t; \theta,\varphi) h + ( t ; θ , φ ) , h × ( t ; θ , φ ) ,忽略 ϕ ¨ \ddot{\phi} ϕ ¨ 项:
P = c 3 16 π G r 2 h 0 2 ϕ ˙ 2 ∫ d Ω g ( θ ) = c 3 5 G r 2 h 0 2 ϕ ˙ 2 P = \frac{c^3}{16\pi G} ~ r^2~ h_0^2~\dot{\phi}^2 \int d\Omega ~ g(\theta) = \frac{c^3}{5G} ~ r^2~h_0^2~\dot{\phi}^2
P = 1 6 π G c 3 r 2 h 0 2 ϕ ˙ 2 ∫ d Ω g ( θ ) = 5 G c 3 r 2 h 0 2 ϕ ˙ 2
其中 g ( θ ) = ( 1 + cos 2 θ 2 ) 2 + cos 2 θ g(\theta) = \left(\frac{1+\cos^2\theta}{2}\right)^2 + \cos^2\theta g ( θ ) = ( 2 1 + c o s 2 θ ) 2 + cos 2 θ 对应功率的角分布,仅由 θ \theta θ 决定,与 φ \varphi φ 无关。
另一方面,双星系统总能量E = − G m 1 m 2 2 R E = -\frac{G m_1 m_2}{2R} E = − 2 R G m 1 m 2 。由能量守恒P = − E ˙ P = -\dot{E} P = − E ˙ :
ω ˙ g w = 12 5 2 1 / 3 ( G M c c 3 ) 5 / 3 ω g w 11 / 3 \dot{\omega}_{\rm gw} = \frac{12}{5} 2^{1/3} \left(\frac{GM_c}{c^3}\right)^{5/3} \omega_{\rm gw}^{11/3}
ω ˙ g w = 5 1 2 2 1 / 3 ( c 3 G M c ) 5 / 3 ω g w 1 1 / 3
双星波形的演化由此决定,变为观测频率有:
f ˙ = 96 5 π 8 / 3 ( G M c c 3 ) 5 / 3 f 11 / 3 \dot{f} = \frac{96}{5} \pi^{8/3} \left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/3} f^{11/3}
f ˙ = 5 9 6 π 8 / 3 ( c 3 G M c ) 5 / 3 f 1 1 / 3
频率演化发散,频率无穷处对应并和,记为t c t_c t c 。
f ( t ) = 1 8 π ( t c − t 5 ) − 3 / 8 ( G M c c 3 ) − 5 / 8 f(t) = \frac{1}{8\pi} \left(\frac{t_c -t}{5}\right)^{-3/8}\left(\frac{G\mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{-5/8}
f ( t ) = 8 π 1 ( 5 t c − t ) − 3 / 8 ( c 3 G M c ) − 5 / 8
频率演化仅依赖t c − t t_c - t t c − t ,即并和时间(time to merger),记为τ \tau τ 。
相位 ϕ = ϕ c − 2 π ∫ t t c f d t ′ \phi = \phi_c - 2\pi \int_{t}^{t_c} f dt' ϕ = ϕ c − 2 π ∫ t t c f d t ′ 作为 τ \tau τ 和 f f f 的函数分别为:
ϕ ( τ ) = ϕ c − 2 π ∫ τ 0 f ( τ ′ ) d τ ′ = = ϕ c − 2 π ∫ f f c f ′ / f ˙ ′ d f ′ = ϕ c − 2 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 \begin{aligned}
\phi(\tau) &= \phi_c - 2\pi \int_{\tau}^{0} f(\tau') d\tau' =\\
&= \phi_c - 2\pi \int_{f}^{f_c} f'/\dot{f}' df'= \phi_c - 2 \left(\frac{G\mathcal{M}_c}{c^3} 8\pi f\right)^{-5/3}\\
\end{aligned} ϕ ( τ ) = ϕ c − 2 π ∫ τ 0 f ( τ ′ ) d τ ′ = = ϕ c − 2 π ∫ f f c f ′ / f ˙ ′ d f ′ = ϕ c − 2 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3
振幅
h 0 ( τ ) = c d L ( G M c c 3 ) 5 / 4 [ 8 π f ( τ ) ] − 1 / 4 h_0(\tau) = \frac{c}{d_L}\left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/4}\left[8\pi f(\tau)\right]^{-1/4}
h 0 ( τ ) = d L c ( c 3 G M c ) 5 / 4 [ 8 π f ( τ ) ] − 1 / 4
对双星的时域引力波信号 h 0 ( t ) e i ϕ ( t ) h_0(t) e^{i\phi(t)} h 0 ( t ) e i ϕ ( t ) 进行傅里叶变换,利用稳相近似 (Stationary Phase Approximation, SPA) 求解可得到
h ~ ( f ) = h ~ 0 ( f ) e − i Ψ ( f ) h ~ 0 ( f ) = 1 π 2 / 3 ( 5 24 ) 1 / 2 c d L ( G M c c 3 ) 5 / 6 f − 7 / 6 Ψ ( f ) = 2 π f t c − ϕ c + 3 4 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 − π 4 \begin{aligned}
\tilde{h}(f) &= \tilde{h}_0(f) e^{-i\Psi(f)}\\
\tilde{h}_0(f) &= \frac{1}{\pi^{2/3}} \left(\frac{5}{24}\right)^{1/2} \frac{c}{d_L} \left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/6} f^{-7/6}\\
\Psi(f) &= 2 \pi f t_c - \phi_c + \frac{3}{4} \left( \frac{G\mathcal{M}_c}{c^3}8\pi f\right)^{-5/3} - \frac{\pi}{4}
\end{aligned} h ~ ( f ) h ~ 0 ( f ) Ψ ( f ) = h ~ 0 ( f ) e − i Ψ ( f ) = π 2 / 3 1 ( 2 4 5 ) 1 / 2 d L c ( c 3 G M c ) 5 / 6 f − 7 / 6 = 2 π f t c − ϕ c + 4 3 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3 − 4 π
对应到TT规范下两个偏振分量的频域波形
h ~ + ( f ) = h ~ 0 ( f ) 1 + cos 2 ι 2 e i Ψ ( f ) h ~ × ( f ) = h ~ 0 ( f ) cos ι e i [ Ψ ( f ) + π 2 ] \begin{aligned}
\tilde{h}_+(f) &= \tilde{h}_0(f) \frac{1+\cos^2\iota}{2} e^{i\Psi(f)}\\
\tilde{h}_\times(f) &= \tilde{h}_0(f) \cos\iota ~ e^{i\left[\Psi(f)+\frac{\pi}{2}\right]}\\
\end{aligned} h ~ + ( f ) h ~ × ( f ) = h ~ 0 ( f ) 2 1 + cos 2 ι e i Ψ ( f ) = h ~ 0 ( f ) cos ι e i [ Ψ ( f ) + 2 π ]
这里也可看到 h + h_+ h + 与 h × h_\times h × 相位相错 π 2 \frac{\pi}{2} 2 π 。
稳相近似
快速震荡的积分,稳相近似(驻相法/鞍点法) Maggiore P296
一方面积分是截断到并和时间t c t_c t c (对应f I S C O f_{\rm ISCO} f I S C O ),t c t_c t c 之后是没有意义的。其次,在h 0 ( t c ) h_0(t_c) h 0 ( t c ) 是发散的
傅里叶变换要求积分收敛,
直观看似乎没法计算。考虑到指数部分的虚部,被积函数是高度震荡,且随着频率增加震荡加快,h 0 ( t ) h_0(t) h 0 ( t ) 发散时,由于快速震荡积分抵消。事实上对于这种快速震荡的积分,数学上可以使用稳相近似:最终的积分事实上仅由稳相点附近积分决定,其余分布全部震荡抵消。
进行稳相近似,需要找到相位的稳定点(stationary point),数学上对应于相位一阶导为零。注意,这里“相位”不是引力波的相位ϕ ( t ) \phi(t) ϕ ( t ) ,而是被积函数在数学上的相位(e指数虚部),即2 π f t − ϕ ( t r e t ) 2\pi f t - \phi(t_{\rm ret}) 2 π f t − ϕ ( t r e t ) 。
傅里叶积分
I ( x ) = ∫ a b f ( t ) e i x ψ ( t ) d t I(x) = \int_a^b f(t)e^{i x \psi(t)} dt
I ( x ) = ∫ a b f ( t ) e i x ψ ( t ) d t
如果在积分区间内ψ ˙ ( t ) ≠ 0 \dot{\psi}(t) \neq 0 ψ ˙ ( t ) = 0 ,即没有稳相点,可使用分部积分:
I ( x ) = ∫ a b f ( t ) 1 i x ψ ′ ( t ) d [ e i x ψ ( t ) ] = 1 i x f ( t ) ψ ′ ( t ) e i x ψ ( t ) ∣ a b − 1 i x ∫ a b d d t [ f ( t ) ψ ′ ( t ) ] e i x ψ ( t ) d t I(x) = \int_a^b f(t) \frac{1}{i x \psi'(t)} d \left[e^{i x \psi(t)}\right] = \frac{1}{i x} \frac{f(t)}{\psi'(t)} e^{i x \psi(t)} \Big|_a^b - \frac{1}{i x} \int_a^b \frac{d}{dt} \left[\frac{ f(t) }{\psi'(t)}\right] e^{i x \psi(t)} dt
I ( x ) = ∫ a b f ( t ) i x ψ ′ ( t ) 1 d [ e i x ψ ( t ) ] = i x 1 ψ ′ ( t ) f ( t ) e i x ψ ( t ) ∣ ∣ ∣ ∣ a b − i x 1 ∫ a b d t d [ ψ ′ ( t ) f ( t ) ] e i x ψ ( t ) d t
其中前一项∼ 1 x \sim \frac{1}{x} ∼ x 1 ,后一项形式上仍是傅里叶积分,考虑到前面的1 x \frac{1}{x} x 1 ,整体上∼ 1 x 2 \sim \frac{1}{x^2} ∼ x 2 1 。当x → ∞ x \rightarrow \infty x → ∞ 时,可用前一项作为近似。
如果在积分区间内,存在稳相点t ∗ t_* t ∗ ,使得ψ ˙ ( t ∗ ) = 0 \dot{\psi}(t_*) = 0 ψ ˙ ( t ∗ ) = 0 ,则上述结果发散,因此需要对稳相点附近区域单独讨论。此时可以在稳相点邻域[ t − ϵ , t + ϵ ] [t-\epsilon, t+\epsilon] [ t − ϵ , t + ϵ ] 对ψ ( t ) \psi(t) ψ ( t ) 做展开:
∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x ψ ( t ) d t ≈ ∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x [ ψ ( t ∗ ) + ψ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) + 1 2 ψ ′ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) 2 ] d t ≈ f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) ∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ e i x 1 2 ψ ′ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) 2 d t = f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) 2 x ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ ∫ ϵ x 1 2 ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ − ϵ x 1 2 ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ e i s i g n [ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ] τ 2 d τ \begin{aligned}
\int_{t_*-\epsilon}^{t_*+\epsilon} f(t)e^{i x \psi(t)} dt &\approx \int_{t_*-\epsilon}^{t_*+\epsilon} f(t)e^{i x [\psi(t_*) + \psi'(t_*)(t-t_*) + \frac{1}{2}\psi''(t_*)(t-t_*)^2]} dt\\
&\approx f(t_*)e^{i x \psi(t_*)} \int_{t_*-\epsilon}^{t_*+\epsilon} e^{i x \frac{1}{2}\psi''(t_*)(t-t_*)^2} dt\\
&= f(t_*)e^{i x \psi(t_*)} \sqrt{\small \frac{2}{x |\psi''(t_*)|}} \int_{\epsilon\tiny\sqrt{x \frac{1}{2}|\psi''(t_*)|}}^{-\epsilon\tiny\sqrt{x \frac{1}{2}|\psi''(t_*)|}} e^{i ~ {\rm sign}[\psi''(t_*)] ~ \tau^2} d\tau
\end{aligned} ∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x ψ ( t ) d t ≈ ∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x [ ψ ( t ∗ ) + ψ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) + 2 1 ψ ′ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) 2 ] d t ≈ f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) ∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ e i x 2 1 ψ ′ ′ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) 2 d t = f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) x ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ 2 ∫ ϵ x 2 1 ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ − ϵ x 2 1 ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ e i s i g n [ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ] τ 2 d τ
当x → ∞ x\rightarrow\infty x → ∞ ,积分部分趋向于∫ − ∞ ∞ e ± i τ 2 d τ = π e ± i π 4 \int_{-\infty}^{\infty} e^{\pm i \tau^2} d\tau = \sqrt{\pi}e^{\pm i\frac{\pi}{4}} ∫ − ∞ ∞ e ± i τ 2 d τ = π e ± i 4 π ,因此最终有:
∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x ψ ( t ) d t ≈ f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) 1 x 2 π ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ e i s i g n [ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ] π 4 ∼ O ( x − 1 2 ) , x → ∞ \int_{t_*-\epsilon}^{t_*+\epsilon} f(t)e^{i x \psi(t)} dt \approx f(t_*)e^{i x \psi(t_*)} \frac{1}{\sqrt{x}} \sqrt{\small \frac{2\pi}{|\psi''(t_*)|}} e^{i ~ {\rm sign}[\psi''(t_*)] ~ \frac{\pi}{4}} \sim O\left(x^{-\frac{1}{2}}\right), x\rightarrow\infty
∫ t ∗ − ϵ t ∗ + ϵ f ( t ) e i x ψ ( t ) d t ≈ f ( t ∗ ) e i x ψ ( t ∗ ) x 1 ∣ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ∣ 2 π e i s i g n [ ψ ′ ′ ( t ∗ ) ] 4 π ∼ O ( x − 2 1 ) , x → ∞
即,当x → ∞ x\rightarrow\infty x → ∞ ,在稳相点附近的渐近行为是O ( x − 1 2 ) O\left(x^{-\frac{1}{2}}\right) O ( x − 2 1 ) ,而稳相点之外的区域,根据前面的讨论是O ( x − 1 ) O\left(x^{-1}\right) O ( x − 1 ) 。整体积分最终将有稳相点附近结果主导,从而计算积分时可只考虑稳相点处结果,被称为稳相近似。
注意,上述讨论中f ( t ∗ ) f(t_*) f ( t ∗ ) 不能取0,当f ( t ∗ ) = 0 f(t_*)=0 f ( t ∗ ) = 0 ,分部积分中f ( t ) ψ ′ ( t ) \frac{f(t)}{\psi'(t)} ψ ′ ( t ) f ( t ) 可能就不发散了,需要具体讨论。此外还需要假设ψ ′ ′ ( t ∗ ) \psi''(t_*) ψ ′ ′ ( t ∗ ) 存在且不为零,当ψ ′ ′ ( t ∗ ) \psi''(t_*) ψ ′ ′ ( t ∗ ) 也为零时,只需要将相位展开到更高阶,可以得到类似结论,且此时稳相点附近渐近衰减的更慢,O ( x − 1 3 ) O\left(x^{-\frac{1}{3}}\right) O ( x − 3 1 ) 或更高。最后,当积分区间存在多个稳相点时,利用分段积分,对每个稳相点分别计算,全部求和即可。
振幅h 0 ( t ) h_0(t) h 0 ( t ) ? log h 0 ( t ) \log h_0(t) log h 0 ( t ) ? 相对相位2 π f t − ϕ ( t ) 2\pi f t - \phi(t) 2 π f t − ϕ ( t ) 变化缓慢
画2 π f t − ϕ ( t ) 2\pi f t - \phi(t) 2 π f t − ϕ ( t ) 的图
Finn & Chernoff 1993, Culter & Flanagan 1994给了条件,但没有任何解释条件的引入原因
ln h 0 ( t ) ˙ ≪ Φ ˙ ( t ) , Φ ¨ ( t ) ≪ Φ ˙ ( t ) 2 \dot{\ln h_0(t)} \ll \dot{\Phi}(t), \ddot{\Phi}(t) \ll \dot{\Phi}(t)^2
ln h 0 ( t ) ˙ ≪ Φ ˙ ( t ) , Φ ¨ ( t ) ≪ Φ ˙ ( t ) 2
ln h 0 ( t ) ˙ = h 0 ˙ ( t ) h 0 ( t ) , Φ ˙ ( t ) = 2 π f − ϕ ˙ ( t ) , Φ ¨ ( t ) = ϕ ¨ ( t ) \dot{\ln h_0(t)} = \frac{\dot{h_0}(t)}{h_0(t)}, \dot{\Phi}(t) = 2\pi f - \dot{\phi}(t), \ddot{\Phi}(t) = \ddot{\phi}(t)
ln h 0 ( t ) ˙ = h 0 ( t ) h 0 ˙ ( t ) , Φ ˙ ( t ) = 2 π f − ϕ ˙ ( t ) , Φ ¨ ( t ) = ϕ ¨ ( t )
h ~ ( f ) = ∫ h 0 ( t ) cos [ ϕ ( t ) ] e − i 2 π f t d t \tilde{h}(f) = \int h_0(t) \cos[\phi(t)] e^{-i 2 \pi f t} dt
h ~ ( f ) = ∫ h 0 ( t ) cos [ ϕ ( t ) ] e − i 2 π f t d t
cos [ ϕ ( t ) ] = 1 2 [ e i ϕ ( t ) + e − i ϕ ( t ) ] \cos[\phi(t)] = \frac{1}{2} \left[e^{i\phi(t)} + e^{-i\phi(t)}\right] cos [ ϕ ( t ) ] = 2 1 [ e i ϕ ( t ) + e − i ϕ ( t ) ] ,对应被积函数相位 Φ ( t ) = ± ϕ ( t ) − 2 π f t \Phi(t)= \pm\phi(t)-2\pi f t Φ ( t ) = ± ϕ ( t ) − 2 π f t ,考虑正频率部分,ϕ ˙ > 0 , f > 0 \dot{\phi}>0, f>0 ϕ ˙ > 0 , f > 0 ,仅前一项存在稳相点。事实上,从解析信号角度理解,在 f > 0 f>0 f > 0 区间,直接有F { cos [ ϕ ( t ) ] } = 1 2 F { e i ϕ ( t ) } \mathcal{F}\left\{\cos[\phi(t)]\right\} = \frac{1}{2}\mathcal{F}\left\{e^{i\phi(t)}\right\} F { cos [ ϕ ( t ) ] } = 2 1 F { e i ϕ ( t ) } 。
h ~ ( f ) = 1 2 ∫ h 0 ( t ) e i ϕ ( t ) e − i 2 π f t d t \tilde{h}(f) = \frac{1}{2} \int h_0(t) e^{i\phi(t)} e^{-i 2 \pi f t} dt
h ~ ( f ) = 2 1 ∫ h 0 ( t ) e i ϕ ( t ) e − i 2 π f t d t
被积函数相位Φ ( t ) = ϕ ( t ) − 2 π f t \Phi(t)=\phi(t)-2\pi f t Φ ( t ) = ϕ ( t ) − 2 π f t ,在稳相点Φ ˙ ( t ∗ ) = ϕ ˙ ( t ∗ ) − 2 π f = 0 \dot{\Phi}(t_*) = \dot{\phi}(t_*)-2\pi f = 0 Φ ˙ ( t ∗ ) = ϕ ˙ ( t ∗ ) − 2 π f = 0 附近展开有
h ~ ( f ) ≈ 1 2 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] ∫ e i ϕ ¨ ( t ∗ ) 2 ( t − t ∗ ) 2 d t = 1 2 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] [ ϕ ¨ ( t ∗ ) 2 ] − 1 / 2 ∫ − ∞ ∞ e i x 2 d x = 1 2 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] [ ϕ ¨ ( t ∗ ) 2 π ] − 1 / 2 e i π 4 \begin{aligned}
\tilde{h}(f) &\approx \frac{1}{2} h_0(t_*) e^{i[\phi(t_*)-2 \pi f t_*]} \int e^{i\frac{\ddot{\phi}(t_*)}{2}(t - t_*)^2} dt\\
&= \frac{1}{2} h_0(t_*) e^{i[\phi(t_*)-2 \pi f t_*]} \left[\textstyle \frac{\ddot{\phi}(t_*)}{2}\right]^{-1/2} \int_{-\infty}^{\infty} e^{ix^2} dx\\
&= \frac{1}{2} h_0(t_*) e^{i[\phi(t_*)-2 \pi f t_*]} \left[\textstyle \frac{\ddot{\phi}(t_*)}{2\pi}\right]^{-1/2} e^{i\frac{\pi}{4}}\\
\end{aligned} h ~ ( f ) ≈ 2 1 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] ∫ e i 2 ϕ ¨ ( t ∗ ) ( t − t ∗ ) 2 d t = 2 1 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] [ 2 ϕ ¨ ( t ∗ ) ] − 1 / 2 ∫ − ∞ ∞ e i x 2 d x = 2 1 h 0 ( t ∗ ) e i [ ϕ ( t ∗ ) − 2 π f t ∗ ] [ 2 π ϕ ¨ ( t ∗ ) ] − 1 / 2 e i 4 π
从而稳相近似SPA下有
h ~ ( f ) = h ~ 0 ( f ) e − i Ψ ( f ) h ~ 0 ( f ) ≡ 1 2 h 0 ( t ∗ ) ϕ ¨ ( t ∗ ) / ( 2 π ) = 1 2 h 0 ( t ∗ ) f ˙ ( t ∗ ) Ψ ( f ) ≡ 2 π f t ∗ − ϕ ( t ∗ ) − π 4 \begin{aligned}
\tilde{h}(f) &= \tilde{h}_0(f) e^{-i\Psi(f)}\\
\tilde{h}_0(f) &\equiv \frac{1}{2} \frac{h_0(t_*)}{\sqrt{\ddot{\phi}(t_*){\big /}(2\pi)}} = \frac{1}{2} \frac{h_0(t_*)}{\sqrt{\dot{f}(t_*)}}\\
\Psi(f) &\equiv 2 \pi f t_* - \phi(t_*) - \frac{\pi}{4}\\
\end{aligned} h ~ ( f ) h ~ 0 ( f ) Ψ ( f ) = h ~ 0 ( f ) e − i Ψ ( f ) ≡ 2 1 ϕ ¨ ( t ∗ ) / ( 2 π ) h 0 ( t ∗ ) = 2 1 f ˙ ( t ∗ ) h 0 ( t ∗ ) ≡ 2 π f t ∗ − ϕ ( t ∗ ) − 4 π
考虑到ϕ ˙ ( t ) = 2 π f ( t ) \dot{\phi}(t)=2\pi f(t) ϕ ˙ ( t ) = 2 π f ( t ) ,有f ( t ∗ ) = f f(t_*)= f f ( t ∗ ) = f ,即稳相点t ∗ t_* t ∗ 就是频率f f f 所对应时间。
h 0 ( t ∗ ) = h 0 [ t ( f ) ] = 4 c d L π 2 / 3 ( G M c c 3 ) 5 / 3 f 2 / 3 f ˙ ( t ∗ ) = f ˙ = 96 5 π 8 / 3 ( G M c c 3 ) 5 / 3 f 11 / 3 t ∗ = t ( f ) = t c − 5 ( 8 π f ) − 8 / 3 ( G M c c 3 ) − 5 / 3 ϕ ( t ∗ ) = ϕ [ t ( f ) ] = ϕ c − 2 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 \begin{aligned}
h_0(t_*) & = h_0[t(f)] = \textstyle 4 \frac{c}{d_L} \pi^{2/3} \left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/3} f^{2/3}\\
\dot{f}(t_*) &= \dot{f} = \textstyle \frac{96}{5} \pi^{8/3} \left(\frac{G \mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{5/3} f^{11/3}\\
t_* &= t(f) = \textstyle t_c - 5 ~ (8\pi f)^{-8/3} \left(\frac{G\mathcal{M}_c}{c^3}\right)^{-5/3}\\
\phi(t_*) &= \phi[t(f)] = \textstyle \phi_c - 2 ~ \left(\frac{G\mathcal{M}_c}{c^3} 8\pi f\right)^{-5/3}
\end{aligned} h 0 ( t ∗ ) f ˙ ( t ∗ ) t ∗ ϕ ( t ∗ ) = h 0 [ t ( f ) ] = 4 d L c π 2 / 3 ( c 3 G M c ) 5 / 3 f 2 / 3 = f ˙ = 5 9 6 π 8 / 3 ( c 3 G M c ) 5 / 3 f 1 1 / 3 = t ( f ) = t c − 5 ( 8 π f ) − 8 / 3 ( c 3 G M c ) − 5 / 3 = ϕ [ t ( f ) ] = ϕ c − 2 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3
代入即可得到稳相近似的频域波形。这里直接将h 0 ( t ) cos [ ϕ ( t ) ] h_0(t)\cos[\phi(t)] h 0 ( t ) cos [ ϕ ( t ) ] 作为观测波形,如果将其视为波源处波形,观测者t t t 时刻接收到的信号h ( t ) = h 0 ( t r e t ) cos [ ϕ ( t r e t ) ] h(t) = h_0(t_{\rm ret}) \cos[\phi(t_{\rm ret})] h ( t ) = h 0 ( t r e t ) cos [ ϕ ( t r e t ) ]
h ~ ( f ) = 1 2 ∫ h 0 ( t r e t ) e i ϕ ( t r e t ) e − i 2 π f t d t = 1 2 e − i 2 π f d L ∫ h 0 ( t ′ ) e i ϕ ( t ′ ) e − i 2 π f t ′ d t ′ \begin{aligned}
\tilde{h}(f) &= \frac{1}{2}\int h_0(t_{\rm ret}) e^{i\phi(t_{\rm ret})} e^{-i 2 \pi f t} dt = \frac{1}{2}e^{-i 2 \pi f d_L} \int h_0(t') e^{i\phi(t')} e^{-i 2 \pi f t'} dt'\\
\end{aligned} h ~ ( f ) = 2 1 ∫ h 0 ( t r e t ) e i ϕ ( t r e t ) e − i 2 π f t d t = 2 1 e − i 2 π f d L ∫ h 0 ( t ′ ) e i ϕ ( t ′ ) e − i 2 π f t ′ d t ′
积分形式上与之前相同,区别仅在于此处t ′ t' t ′ 是推迟时间(retarded time)。相应的,稳相点时间t ∗ t_* t ∗ 也是推迟时间,t c t_c t c 对应为并和的推迟时间,同时相位多了变为 d L c \frac{d_L}{c} c d L 项:
Ψ ( f ) = 2 π f ( t c + d L c ) − ϕ c + 3 4 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 − π 4 \textstyle \Psi(f) = 2 \pi f (t_c + \frac{d_L}{c}) - \phi_c + \frac{3}{4} \left( \frac{G\mathcal{M}_c}{c^3}8\pi f\right)^{-5/3} - \frac{\pi}{4}
Ψ ( f ) = 2 π f ( t c + c d L ) − ϕ c + 4 3 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3 − 4 π
这是 Maggiore (2007) 书中的形式,注意这里 t c t_c t c 为并和对应的推迟时间,t c + d L c t_c + \frac{d_L}{c} t c + c d L 才是观测的并和时间,与上面结果是一致。
h ~ 0 ( f ) = 1 2 h 0 [ t ( f ) ] f ˙ − 1 / 2 , h ~ 0 2 ( f ) d f = 1 4 h 0 2 ( t ) d t \tilde{h}_0(f) = \frac{1}{2}h_0\left[t(f)\right] \dot{f}^{-1/2}, ~~~~~ \tilde{h}^2_0(f) df = \frac{1}{4}h^2_0(t) dt
h ~ 0 ( f ) = 2 1 h 0 [ t ( f ) ] f ˙ − 1 / 2 , h ~ 0 2 ( f ) d f = 4 1 h 0 2 ( t ) d t
注意频谱的幅度h ~ 0 ( f ) \tilde{h}_0(f) h ~ 0 ( f ) 随频率并不是增加的,而是减少的!因为旋近阶段,系统在低频演化更缓慢,随着频率增加演化变快,总体上在低频的谱密度(单位频率的能量)更大。并和时上述近似不成立,根据数值相对论,h ~ 0 ( f ) \tilde{h}_0(f) h ~ 0 ( f ) 可能有小幅抬升,之后快速下降。
注意频域波形/频谱为复数A ( f ) e i Φ ( f ) A(f)e^{i\Phi(f)} A ( f ) e i Φ ( f ) :
从实部虚部理解:实部虚部分别对应信号对称及反称部分x ( t ) + x ( − t ) 2 , x ( t ) − x ( − t ) 2 \frac{x(t) + x(-t)}{2}, \frac{x(t) - x(-t)}{2} 2 x ( t ) + x ( − t ) , 2 x ( t ) − x ( − t ) 。单看频谱的实部或虚部都是随频率高度震荡 的,但这个震荡意义不大??,更物理的角度是基于模长辐角理解。
从模长辐角理解:模长A ( f ) A(f) A ( f ) 代表不同频率成分的幅值,而辐角Φ ( f ) \Phi(f) Φ ( f ) 代表不同对应频率成分的初始相位。将所有频率成分以幅谱为权重、相谱为相位偏移,进行叠加就可得到对应的时域信号。
在参数推断时,频域波形的震荡可通过外差(Heterodyne)减缓,以加速计算。注意,外禀参数可单独处理,可忽略相位中对应震荡项2 π f t c 2 \pi f t_c 2 π f t c ,仅处理内禀波形的震荡,即3 4 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 \frac{3}{4}\left( \frac{G\mathcal{M_c}}{c^3} 8\pi f\right)^{-5/3} 4 3 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3 (及更高阶修正)。
频域内禀波形的相位对频率 f f f 求导得 f ~ = − 5 ( G M c c 3 ) − 5 / 3 ( 8 π f ) − 8 / 3 \tilde{f} = -5 \left(\frac{G\mathcal{M_c}}{c^3}\right)^{-5/3}(8\pi f)^{-8/3} f ~ = − 5 ( c 3 G M c ) − 5 / 3 ( 8 π f ) − 8 / 3 ,这是波形在频域的震荡频率,其绝对值刚好等于信号并和时间τ \tau τ 。即频域内禀波形震荡速度正比于并和时间,震荡频率跨度反比于并和时间。
从 N c y c N_{\rm cyc} N c y c 角度理解,d N c y c = d t / T = f d t d N_{\rm cyc} = dt/T = f dt d N c y c = d t / T = f d t ,单位频率区间d N c y c = f / f ˙ d f d N_{\rm cyc} = f/\dot{f}~df d N c y c = f / f ˙ d f 。考虑到f ∼ τ − 3 / 8 , d τ = − d t f\sim \tau^{-3/8}, d\tau=-dt f ∼ τ − 3 / 8 , d τ = − d t ,有f ˙ ∼ f τ − 1 , f / f ˙ ∼ τ \dot{f}\sim f \tau^{-1}, ~~ f/\dot{f} \sim \tau f ˙ ∼ f τ − 1 , f / f ˙ ∼ τ 。由此单位频率区间内的N c y c N_{\rm cyc} N c y c 正比于τ \tau τ ,即频域内禀波形震荡速度正比于τ \tau τ 。
注意:如果考虑外禀参数所引入的基准震荡频率t c t_c t c ,频域波形的总体震荡实际上会时间增加,而非减少。
通常文献中绘制的频谱都是与模长对应的特征频谱h ~ c ( f ) \tilde{h}_c(f) h ~ c ( f ) ,展示的是不同频率成分比重,而不关注各频率成分的相位偏移。但实际用到频域波形时,还是必须要要考虑辐角部分的,比如在在Fisher信息矩阵中??:
Γ i j = ⟨ ∂ θ i h ∣ ∂ θ j h ⟩ = ⟨ ∂ θ i A ∣ ∂ θ j A ⟩ + ⟨ A ∂ θ i Φ ∣ A ∂ θ j Φ ⟩ ? ? ? \Gamma_{ij} = \left\langle \partial_{\theta_i} h | \partial_{\theta_j} h \right\rangle = \left\langle \partial_{\theta_i} A | \partial_{\theta_j} A \right\rangle + \left\langle A \partial_{\theta_i} \Phi | A \partial_{\theta_j} \Phi \right\rangle ???
Γ i j = ⟨ ∂ θ i h ∣ ∂ θ j h ⟩ = ⟨ ∂ θ i A ∣ ∂ θ j A ⟩ + ⟨ A ∂ θ i Φ ∣ A ∂ θ j Φ ⟩ ? ? ?
后牛顿近似
post-Newtonian approximation
限制性后牛顿 (“restricted” PN approximation)
忽略振幅修正,只考虑相位修正 Maggiore P296
从数学上,
从物理上,相位信息更重要
只考虑2倍轨道频率的项,忽略高阶谐频的贡献。
Ψ ( f ) = 2 π f ( t c + d L c ) − ϕ c − π 4 + 3 4 ( G M c c 3 8 π f ) − 5 / 3 ( 1 + x P N ) x P N = ( 3715 756 + 55 9 η ) x + 16 π x 3 / 2 + ( 15293365 508032 + 27145 504 η + 3085 72 η 2 ) x 2 x ( f ) = ( 1 + z ) 2 / 3 ( v c ) 2 = [ G M ( 1 + z ) c 2 π f c ] 2 / 3 ; η = μ M = m 1 m 2 M 2 \begin{aligned}
\Psi(f) &=\textstyle 2 \pi f(t_c+ \frac{d_L}{c}) - \phi_c -\frac{\pi}{4} + \frac{3}{4}\left( \frac{G\mathcal{M_c}}{c^3} 8\pi f\right)^{-5/3}( 1 + x_{\rm\tiny PN})\\
x_{\rm\tiny PN} &= \small \left(\frac{3715}{756} + \frac{55}{9}\eta\right)x + 16\pi x^{3/2} + \left(\frac{15293365}{508032} + \frac{27145}{504}\eta + \frac{3085}{72}\eta^2 \right)x^2\\
x(f) &= \textstyle (1+z)^{2/3}\left(\frac{v}{c}\right)^2 = \left[\frac{G M (1+z)}{c^2}\frac{\pi f}{c}\right]^{2/3}; ~~ \eta = \frac{\mu}{M} = \frac{m_1 m_2}{M^2}
\end{aligned} Ψ ( f ) x P N x ( f ) = 2 π f ( t c + c d L ) − ϕ c − 4 π + 4 3 ( c 3 G M c 8 π f ) − 5 / 3 ( 1 + x P N ) = ( 7 5 6 3 7 1 5 + 9 5 5 η ) x + 1 6 π x 3 / 2 + ( 5 0 8 0 3 2 1 5 2 9 3 3 6 5 + 5 0 4 2 7 1 4 5 η + 7 2 3 0 8 5 η 2 ) x 2 = ( 1 + z ) 2 / 3 ( c v ) 2 = [ c 2 G M ( 1 + z ) c π f ] 2 / 3 ; η = M μ = M 2 m 1 m 2
∣ h ~ ( f ) ∣ 2 = ∣ h ~ 0 ( f ) ∣ 2 g ( ι ) g ( ι ) = ( 1 + cos 2 ι 2 ) 2 + cos 2 ι ⟨ g ( ι ) ⟩ ι = 1 4 π ? ? ? ∫ 0 2 π g ( ι ) d ι = 4 5 ? ? ? \begin{aligned}
\left|\tilde{h}(f)\right|^2 &= \left|\tilde{h}_0(f)\right|^2 g(\iota)\\
g(\iota) &= \textstyle \left(\frac{1+\cos^2\iota}{2}\right)^2 + \cos^2\iota\\
\left\langle g(\iota)\right\rangle_\iota &= \frac{1}{4\pi???} \int_0^{2\pi} g(\iota) d\iota = \frac{4}{5}???
\end{aligned} ∣ ∣ ∣ ∣ h ~ ( f ) ∣ ∣ ∣ ∣ 2 g ( ι ) ⟨ g ( ι ) ⟩ ι = ∣ ∣ ∣ ∣ h ~ 0 ( f ) ∣ ∣ ∣ ∣ 2 g ( ι ) = ( 2 1 + c o s 2 ι ) 2 + cos 2 ι = 4 π ? ? ? 1 ∫ 0 2 π g ( ι ) d ι = 5 4 ? ? ?
h + ( t ) = h 0 ( t r e t ) 1 + cos 2 ι 2 e i ϕ ( t r e t ) h × ( t ) = h 0 ( t r e t ) cos ι e i [ ϕ ( t r e t ) + π 2 ] \begin{aligned}
h_+(t) &= h_0(t_{\rm ret}) \frac{1+\cos^2\iota}{2} e^{i\phi(t_{\rm ret})}\\
h_\times(t) &= h_0(t_{\rm ret}) \cos\iota ~ e^{i\left[\phi(t_{\rm ret}) + \frac{\pi}{2}\right]}
\end{aligned} h + ( t ) h × ( t ) = h 0 ( t r e t ) 2 1 + cos 2 ι e i ϕ ( t r e t ) = h 0 ( t r e t ) cos ι e i [ ϕ ( t r e t ) + 2 π ]
随机背景
波源频谱划分
甚高频:兆赫兹megahertz、吉赫兹gigahertz (Aggarwal et al. 2021)
时标尺度:1 0 5 ∼ 1 0 12 H z 10^5 \sim 10^{12}\rm Hz 1 0 5 ∼ 1 0 1 2 H z
引力波源:早期宇宙(随机背景)、天体等离子震荡、强子对撞机
探测方案:【时空波动】小型激光干涉、光学悬浮传感器、体声波谐振器
【电磁响应】逆GZ效应(磁转换)、Li-Baker探测器(增强磁转换)
高频:百赫兹hectohertz
时标尺度:10 ∼ 1 0 5 H z 10 \sim 10^5\rm Hz 1 0 ∼ 1 0 5 H z ,0.01 m s ∼ 10 s 0.01 {\rm ms} \sim 10 s 0 . 0 1 m s ∼ 1 0 s
引力波源:致密双星并和、随机背景(早期宇宙/天体源)、恒星坍缩/超新星爆炸、中子星自旋
探测方案:【激光干涉】aLIGO, adVirgo, KAGRA, CE, ET
中频:分赫兹decihertz
时标尺度:0.1 ∼ 10 H z 0.1 \sim 10\rm Hz 0 . 1 ∼ 1 0 H z
引力波源:
探测方案:【空间激光干涉】:AMIGO, DECIGO, BBO
【月球激光干涉】:LGWA, LION
【重力梯度波动】:原子干涉MAGIS, ELGAR, AION, ZAIGA、扭摆天线TOBA、超导重力计SOGRO
低频:毫赫兹millihertz
时标尺度:0.1 m H z ∼ 1 H z 0.1{\rm mHz} \sim 1\rm Hz 0 . 1 m H z ∼ 1 H z ,1 s ∼ 3 h o u r s 1 s \sim 3 ~ {\rm hours} 1 s ∼ 3 h o u r s
引力波源:
探测方案:【激光干涉】LISA, Taiji, Tianqin
?低频:微赫兹microhertz
时标尺度:1 ∼ 1 0 5 μ H z 1 \sim 10^5\rm \mu Hz 1 ∼ 1 0 5 μ H z
引力波源:
探测方案:【激光干涉】(地球轨道) ASTROD-GW, μAres
【双星轨道共振】月球、卫星、脉冲双星
甚低频:纳赫兹nanohertz
时标尺度:p c \rm pc p c 尺度; 1 ∼ 100 n H z 1 \sim 100~\rm nHz 1 ∼ 1 0 0 n H z , 100 d a y s ∼ 30 y e a r s 100 ~ {\rm days} \sim 30 ~ {\rm years} 1 0 0 d a y s ∼ 3 0 y e a r s
引力波源:
探测方案:PTA, γ \gamma γ -ray PTA
极低频:飞赫兹femtohertz、皮赫兹picohertz
时标尺度:M p c ∼ G p c \rm Mpc \sim Gpc M p c ∼ G p c (Hubble scale); 1 0 − 17 ∼ 1 0 − 10 H z 10^{-17} \sim 10^{-10}~\rm Hz 1 0 − 1 7 ∼ 1 0 − 1 0 H z
引力波源:早期宇宙(随机背景)
探测方案:CMB B-modes、Quasar proper motions
并和时标 v.s. 周期时标
τ = 7.5 d a y s ( M c M ⊙ ) − 5 / 3 ( f 1 H z ) − 8 / 3 \tau = 7.5 ~ {\rm days} \left(\frac{M_c}{M_\odot}\right)^{-5/3} \left(\frac{f}{1\rm Hz}\right)^{-8/3}
τ = 7 . 5 d a y s ( M ⊙ M c ) − 5 / 3 ( 1 H z f ) − 8 / 3
τ = 9.4 s ( M c 20 M ⊙ ) − 5 / 3 ( f 10 H z ) − 8 / 3 \tau = 9.4 s \left(\frac{M_c}{20M_\odot}\right)^{-5/3} \left(\frac{f}{10\rm Hz}\right)^{-8/3}
τ = 9 . 4 s ( 2 0 M ⊙ M c ) − 5 / 3 ( 1 0 H z f ) − 8 / 3
τ = 1 m o n t h ( M c 1 0 6 M ⊙ ) − 5 / 3 ( f 0.1 m H z ) − 8 / 3 \tau = 1 ~ {\rm month} \left(\frac{M_c}{10^6M_\odot}\right)^{-5/3} \left(\frac{f}{0.1\rm mHz}\right)^{-8/3}
τ = 1 m o n t h ( 1 0 6 M ⊙ M c ) − 5 / 3 ( 0 . 1 m H z f ) − 8 / 3
尺度、时标、频率
多波段多信使